Wystawa „Widokówka z tego świata. Stanisław Barańczak – poeta wolności na zdjęciach Joanny Helander”
16.11–5.12.2026
Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka
Zapraszamy do Biblioteki Wielkopolskiej na wyjątkową wystawę poświęconą Stanisławowi Barańczakowi – jednemu z najwybitniejszych polskich poetów, eseistów, tłumaczy i intelektualistów XX wieku.
Wystawa powstała z okazji 80. rocznicy urodzin poety, ogłoszenia przez Marszałka Województwa Rokiem Stanisława Barańczaka oraz nadania poznańskiej bibliotece wojewódzkiej jego imienia. To symboliczny początek nowego rozdziału w historii naszej instytucji.
Ekspozycja łączy poruszające wiersze Stanisława Barańczaka z fotografiami autorstwa Joanny Helander. Zdjęcia nie są jedynie dokumentacją życia twórcy – to osobista opowieść ukazująca człowieka w jego codzienności, skupieniu i wrażliwości. Zobaczyć można na nich świat, w którym powstawała literatura, oraz otoczenie poetów i pisarzy współtworzących formację Nowej Fali, z którymi Barańczak się przyjaźnił.
To opowieść o artyście totalnym, który słowem bronił wolności, uczył uważności i przypominał, że język ma moc nie tylko opisywania, ale i kształtowania rzeczywistości. Wiersze Barańczaka – mimo upływu lat – pozostają zachwycająco aktualne, mocne i mądre, stawiając pytania o odpowiedzialność, prawdę i miejsce człowieka we współczesnym świecie.
____
Joanna Helander – Fotografka, reżyserka filmów dokumentalnych, pisarka i tłumaczka. Znana dokumentalistka życia codziennego w PRL-u oraz autorka filmowych i fotograficznych portretów przedstawicieli polskiej i szwedzkiej kultury. Studiowała romanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie aktywnie brała udział w opozycji demokratycznej w 1968 roku za co została aresztowana.
Do Szwecji wyemigrowała w 1971 roku, ukończyła tam studia fotograficzne. W roku 1978 wydała swój pierwszy album fotograficzny Kobieta, który ukazał się tylko w języku szwedzkim. Podobnie jak jej album Gerard K – listy z Polski, opowieść o losach jej śląskiej rodziny.
W 1983 roku otrzymała prestiżową szwedzką nagrodę Fotograf Roku. Po polsku i szwedzku opublikowała albumy Gdyby ta Polka była tutaj z nami, wokół Nagrody Nobla dla Wisławy Szymborskiej, oraz Baby patrzą, Nieznany dworzec wraz z Arkiem Golą, z wierszami Ryszarda Krynickiego. W 2025 roku przy okazji wystawy w Muzeum Literatury w Warszawie ukazał się album Co będzie świadectwem – pokolenie 68.
Wraz z Bo Perssonem przetłumaczyła na szwedzki m. in. tom poezji Planeta Fantasmagoria Ryszarda Krynickiego oraz książkę Warto być przyzwoitym Władysława Bartoszewskiego. Oprócz autorskich filmów dokumentalnych Teatr Ósmego Dnia, Powroty, Walc z Miłoszem, Watching the Moon at Night – o terroryzmie i antysemityzmie, realizowanych wraz z Bo Perssonem stworzyli wspólnie wiele poetyckich diaporam, m. in. wokół poetów Nowej Fali.
Odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności, medalem Instytutu Studiów Reżimów Totalitarnych w Pradze oraz Senatu Republiki Czeskiej, otrzymała też dyplom Władysława Bartoszewskiego za promowanie kultury polskiej zagranicą. Mieszka i pracuje w Göteborgu i w Krakowie.
Stanisław Barańczak – ur. 13 listopada 1946 w Poznaniu, zm. 26 grudnia 2014 w Newtonville. Poeta, tłumacz, krytyk literacki i eseista, jeden z najważniejszych twórców Pokolenia ’68. Studiował filologię polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie w 1973 roku uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy o twórczości Mirona Białoszewskiego. Był sygnatariuszem Listu 59 przeciwko zmianom w konstytucji PRL oraz członkiem założycielem Komitetu Obrony Robotników. Za jego działalność dotknęły go liczne represje, w tym objęcie zapisem cenzury oraz sfingowany proces, po którym został dyscyplinarnie zwolniony z uczelni w 1978 roku. Dwa lata później wrócił na UAM, jednak w 1981 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie objął katedrę języka i literatury polskiej na Uniwersytecie Harvarda. Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, w latach 1986–1990 redaktor naczelny kwartalnika The Polish Review.
Otrzymał wiele prestiżowych nagród i wyróżnień, w tym: Nagrodę Fundacji im. Kościelskich (1972), Nagrodę Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego (1996), Nagrodę Literacką Nike (1999), Wrocławską Nagrodę Poetycką Silesius za całokształt twórczości (2009) oraz Doroczną Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2012).
Stanisław Barańczak jest patronem Poznańskiej Nagrody – Stypendium dla twórców przed 35. rokiem życia, przyznawanej w ramach Poznańskiej Nagrody Literackiej od 2015 roku. Opublikował kilkanaście tomów poetyckich, m.in.: Korektę twarzy (1968), Jednym tchem (1970), Sztuczne oddychanie (1974), Ja wiem, że to niesłuszne. Wiersze z lat 1975–1976 (1977), Tryptyk z betonu, zmęczenia i śniegu (1980), Atlantyda i inne wiersze z lat 1981–1985 (1986), Widokówka z tego świata i inne rymy z lat 1986–1988 (1988) oraz Chirurgiczna precyzja. Elegie i piosenki z lat 1995–1997 (1998). Wydał także wiele książek krytycznych i eseistycznych, m.in.: Nieufni i zadufani (1971), Etyka i poetyka (1979), Tablica z Macondo (1990) oraz Ocalone w tłumaczeniu (1992). W 2007 roku nakładem Wydawnictwa a5 ukazały się Wiersze zebrane, zaś w 2025 Wiersze wydał Zakład Narodowy im. Ossolińskich w serii Biblioteka Narodowa. Uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich tłumaczy poezji anglojęzycznej. Przekładał np.: dzieła Williama Szekspira, W.H. Audena, Emily Dickinson, E.E. Cummingsa, Roberta Frosta, Philipa Larkina oraz George’a Herberta. Tłumaczył także poezję Josifa Brodskiego czy Paula Celana.
Sejmik Województwa Wielkopolskiego ustanowił rok 2026 Wielkopolskim Rokiem Stanisława Barańczaka. W tym roku Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu otrzymała imię Stanisława Barańczaka, zmieniając nazwę na: Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka.
____
Dofinansowano ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.
Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka
Zapraszamy do Biblioteki Wielkopolskiej na wyjątkową wystawę poświęconą Stanisławowi Barańczakowi – jednemu z najwybitniejszych polskich poetów, eseistów, tłumaczy i intelektualistów XX wieku.
Wystawa powstała z okazji 80. rocznicy urodzin poety, ogłoszenia przez Marszałka Województwa Rokiem Stanisława Barańczaka oraz nadania poznańskiej bibliotece wojewódzkiej jego imienia. To symboliczny początek nowego rozdziału w historii naszej instytucji.
Ekspozycja łączy poruszające wiersze Stanisława Barańczaka z fotografiami autorstwa Joanny Helander. Zdjęcia nie są jedynie dokumentacją życia twórcy – to osobista opowieść ukazująca człowieka w jego codzienności, skupieniu i wrażliwości. Zobaczyć można na nich świat, w którym powstawała literatura, oraz otoczenie poetów i pisarzy współtworzących formację Nowej Fali, z którymi Barańczak się przyjaźnił.
To opowieść o artyście totalnym, który słowem bronił wolności, uczył uważności i przypominał, że język ma moc nie tylko opisywania, ale i kształtowania rzeczywistości. Wiersze Barańczaka – mimo upływu lat – pozostają zachwycająco aktualne, mocne i mądre, stawiając pytania o odpowiedzialność, prawdę i miejsce człowieka we współczesnym świecie.
____
Joanna Helander – Fotografka, reżyserka filmów dokumentalnych, pisarka i tłumaczka. Znana dokumentalistka życia codziennego w PRL-u oraz autorka filmowych i fotograficznych portretów przedstawicieli polskiej i szwedzkiej kultury. Studiowała romanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie aktywnie brała udział w opozycji demokratycznej w 1968 roku za co została aresztowana.
Do Szwecji wyemigrowała w 1971 roku, ukończyła tam studia fotograficzne. W roku 1978 wydała swój pierwszy album fotograficzny Kobieta, który ukazał się tylko w języku szwedzkim. Podobnie jak jej album Gerard K – listy z Polski, opowieść o losach jej śląskiej rodziny.
W 1983 roku otrzymała prestiżową szwedzką nagrodę Fotograf Roku. Po polsku i szwedzku opublikowała albumy Gdyby ta Polka była tutaj z nami, wokół Nagrody Nobla dla Wisławy Szymborskiej, oraz Baby patrzą, Nieznany dworzec wraz z Arkiem Golą, z wierszami Ryszarda Krynickiego. W 2025 roku przy okazji wystawy w Muzeum Literatury w Warszawie ukazał się album Co będzie świadectwem – pokolenie 68.
Wraz z Bo Perssonem przetłumaczyła na szwedzki m. in. tom poezji Planeta Fantasmagoria Ryszarda Krynickiego oraz książkę Warto być przyzwoitym Władysława Bartoszewskiego. Oprócz autorskich filmów dokumentalnych Teatr Ósmego Dnia, Powroty, Walc z Miłoszem, Watching the Moon at Night – o terroryzmie i antysemityzmie, realizowanych wraz z Bo Perssonem stworzyli wspólnie wiele poetyckich diaporam, m. in. wokół poetów Nowej Fali.
Odznaczona Krzyżem Wolności i Solidarności, medalem Instytutu Studiów Reżimów Totalitarnych w Pradze oraz Senatu Republiki Czeskiej, otrzymała też dyplom Władysława Bartoszewskiego za promowanie kultury polskiej zagranicą. Mieszka i pracuje w Göteborgu i w Krakowie.
Stanisław Barańczak – ur. 13 listopada 1946 w Poznaniu, zm. 26 grudnia 2014 w Newtonville. Poeta, tłumacz, krytyk literacki i eseista, jeden z najważniejszych twórców Pokolenia ’68. Studiował filologię polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie w 1973 roku uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy o twórczości Mirona Białoszewskiego. Był sygnatariuszem Listu 59 przeciwko zmianom w konstytucji PRL oraz członkiem założycielem Komitetu Obrony Robotników. Za jego działalność dotknęły go liczne represje, w tym objęcie zapisem cenzury oraz sfingowany proces, po którym został dyscyplinarnie zwolniony z uczelni w 1978 roku. Dwa lata później wrócił na UAM, jednak w 1981 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie objął katedrę języka i literatury polskiej na Uniwersytecie Harvarda. Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, w latach 1986–1990 redaktor naczelny kwartalnika The Polish Review.
Otrzymał wiele prestiżowych nagród i wyróżnień, w tym: Nagrodę Fundacji im. Kościelskich (1972), Nagrodę Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego (1996), Nagrodę Literacką Nike (1999), Wrocławską Nagrodę Poetycką Silesius za całokształt twórczości (2009) oraz Doroczną Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2012).
Stanisław Barańczak jest patronem Poznańskiej Nagrody – Stypendium dla twórców przed 35. rokiem życia, przyznawanej w ramach Poznańskiej Nagrody Literackiej od 2015 roku. Opublikował kilkanaście tomów poetyckich, m.in.: Korektę twarzy (1968), Jednym tchem (1970), Sztuczne oddychanie (1974), Ja wiem, że to niesłuszne. Wiersze z lat 1975–1976 (1977), Tryptyk z betonu, zmęczenia i śniegu (1980), Atlantyda i inne wiersze z lat 1981–1985 (1986), Widokówka z tego świata i inne rymy z lat 1986–1988 (1988) oraz Chirurgiczna precyzja. Elegie i piosenki z lat 1995–1997 (1998). Wydał także wiele książek krytycznych i eseistycznych, m.in.: Nieufni i zadufani (1971), Etyka i poetyka (1979), Tablica z Macondo (1990) oraz Ocalone w tłumaczeniu (1992). W 2007 roku nakładem Wydawnictwa a5 ukazały się Wiersze zebrane, zaś w 2025 Wiersze wydał Zakład Narodowy im. Ossolińskich w serii Biblioteka Narodowa. Uznawany za jednego z najwybitniejszych polskich tłumaczy poezji anglojęzycznej. Przekładał np.: dzieła Williama Szekspira, W.H. Audena, Emily Dickinson, E.E. Cummingsa, Roberta Frosta, Philipa Larkina oraz George’a Herberta. Tłumaczył także poezję Josifa Brodskiego czy Paula Celana.
Sejmik Województwa Wielkopolskiego ustanowił rok 2026 Wielkopolskim Rokiem Stanisława Barańczaka. W tym roku Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu otrzymała imię Stanisława Barańczaka, zmieniając nazwę na: Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka.
____
Dofinansowano ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.
➡️ :
in 5 days
ul. Prusa 3
https://wydarzenia.phub.pl/events/d65d23ec-3916-42a3-b1ac-e4bad8d9c068ulica Bolesława Prusa 3, 60-819 Poznań, Polska
